“`html

Üsküdar Üniversitesi’nin Psikiyatristi Prof. Dr. Nevzat Tarhan’dan İyilik ve Psikolojisi Üzerine Değerlendirmeler

Üsküdar Üniversitesi Kurucu Rektörü ve Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, iyilik ve psikolojisi üzerine önemli açıklamalarda bulundu.

Cömert Olanlar Daha Mutlu ve Uzun Yaşıyor

Son dönemlerde pozitif psikolojinin öne çıkan dallarından biri olarak kabul edilen “iyilik psikolojisi” üzerine görüş bildiren Prof. Dr. Tarhan, Harvard Business School’un gerçekleştirdiği, 136 ülkede iş insanları arasında yapılan bir araştırmayı örnek gösterdi. Bu çalışmada yardımsever ve cömert iş insanlarının, yararlı davranışlarda bulunmayanlara göre çok daha mutlu ve ortalama olarak daha uzun yaşadığı ortaya kondu. Bu bulgu, iyilik yapmanın yaşam kalitesi ve süresi üzerinde doğrudan etkili olduğunu gösteren önemli kanıtlardan biridir.” dedi.

İyilik Stres Düzeyini Düşürüyor!

İyilik yapmanın beyin ve hormonal dengeler üzerindeki etkilerine de değinen Prof. Dr. Tarhan, “Sürekli iyilikle meşgul olan bireylerde, ‘savaş ya da kaç’ tepkisini tetikleyen ACTH hormonunun %23 oranında azaldığı gözlemlendi. Bir kişi iyilik yapmayı düşündüğünde dahi beynin ödül merkezi olan ventral striatum bölgesi harekete geçiyor. Bu durum, haz verici dopamin ve bağlanma hormonu olan oksitosinin salınmasına neden oluyor. Tüm bu bulgular, iyilik yapmanın bir tür doğal antidepresan etkisi olduğunu göstermektedir. Hatta diyebilirim ki gerçek anlamda en etkili antidepresan, iyiliktir.” şeklinde konuştu.

İyilik Bulaşıcıdır

İyiliğin “dalga etkisi” üzerine vurgu yapan Prof. Dr. Tarhan, “Bir bireyin yaptığı iyilik kısa süre içinde 300 insana ulaşabilir. Örneğin, çatışma yaşayan bir genç, aldığı bir öneriyle patronuna hediye veriyor. Patronu başlangıçta olumsuz tepki verse de, gencin samimiyetinden etkilenerek kendi çocuğuna hediye almayı düşünüyor. Bu olay, bir iyiliğin nasıl zincirleme etki yarattığını gösteriyor. İyilik, yalnızca beynin kimyasını değil, aynı zamanda etrafınızdaki insanları da etkiliyor. Büyük iyilikler düşünmek yerine, basit bir tebessüm, sevgi dolu bir bakış ya da samimi bir selam dahi büyük anlam taşıyabilir.” ifadelerini kullandı.

İyilik Psikolojisinin Nörobiyolojik Temelleri Mevcuttur

Prof. Dr. Tarhan, iyiliğin psikolojik boyutunun yalnızca bireysel bir erdem olmadığını, aynı zamanda toplumsal ve ekonomik refahın da temeline dayandığını ifade etti. Yazara Cemil Meriç’in karşılıksız iyiliği “tefecilik” olarak tanımladığını hatırlatan Tarhan, gerçek iyiliklerin sosyal bağları güçlendirerek toplumsal güveni artırdığına dikkat çekti.

Davranış iktisadının kurucu ismi Kahneman’ın görüşlerine atıfta bulunan Tarhan, büyük ekonomik kararların yalnızca maddi çıkarlar doğrultusunda değil, aynı zamanda güven ve sevgi gibi psikolojik faktörler çerçevesinde verildiğini belirtti. Prof. Dr. Tarhan, “Zira, yüksek güven ortamları, yatırım fırsatlarını artırır; çünkü güven, riskleri azaltır.” dedi.

İyilik Projeleri, Akran Zorbalığını Azaltıyor

Prof. Dr. Tarhan, kötülüğe karşı en etkili mücadelenin iyiliği bir eğitim politikası haline getirmek olduğunu belirtti ve Türkiye’nin köklü değerlerini eğitim sistemine entegre etmesi gerektiğini vurguladı.

“Kültürümüzde var olan yardımlaşma ve sadaka verme kültürünü, ailelerin çocuklarına aktarması yeterli görülüyordu” diyen Tarhan, “Artık aileler bu şekilde işlev göremiyor. Eğer okullarda bu değerleri öğretmezsek çocuklarımız bu kültürel bağlardan kopmuş olacaktır.” şeklinde konuştu.

İyilik Doğru Şekilde Yapılmalı; Aksi Halde Kötüye Kullanılır

’Merhamet yorgunluğu’ kavramının varlığına işaret eden Prof. Dr. Tarhan, “Tembel bireylere yapılan iyilik, onların tembelliklerini pekiştirir. Bu durum, iyiliğin kötüye kullanımıdır.” ifadelerini kullandı.

İyiliğin nasıl ve kime yapıldığını sorgulamanın önemini vurgulayan Tarhan, “Karşı tarafın gelişmesini ve refahını göz önünde bulundurarak iyilik yapmalıyız. Sadece kendi üzerimizde bıraktığı hisse odaklanmak yeterli değil.” dedi.

Narsisizmin Tedavisinde Sessiz İyilik Etkili Oluyor

Prof. Dr. Tarhan, modern çağın yaygın sorunlarından biri olan narsisizm üzerinde durarak, “Sessiz iyilik yapmak, bu durum için en etkili yöntemlerden biridir.” ifadesini kullandı. Ayrıca, bu tür bir iyiliğin ego tatmini olmadığını ve gerçek iyileşme sürecinde önemli bir yere sahip olduğunu belirtti.

Çocuklara Yapılan İyiliklerin Doğru Kullanımı

Prof. Dr. Tarhan, ailelerin çocuklarına yönelik iyiliklerini bir tehdit veya itaat unsuru haline getirmemesi gerektiğini vurguladı. “Çocuklarımıza sorumluluk vermek, onları kendi ayakları üzerinde durmaları için teşvik etmelidir.” dedi.

Sağlıklı Empati Nasıl Kurulur?

Prof. Dr. Tarhan, empati kavramının yanlış anlaşıldığını belirterek, “Sağlıklı empati, bir kişinin kimliğini koruyarak karşıdakini anlamak demektir” dedi. Empati ve sempati arasındaki farkı açıklayan Tarhan, “Gerçek empati; başkalarının acılarını anlamak, ama kendi sınırlarımızı korumaktır.” ifadelerini kullandı.

Kültürel Değerlerimizi Yitirme Tehdidi

Türkiye’nin sıcak yardımseverlik gibi değerlerini kaybetme riski ile karşı karşıya olduğunu belirten Prof. Dr. Tarhan, bu değerlerin genç nesillere aktarılması konusunda özellikle eğitim sistemine vurgu yaptı. Harvard gibi okulların, akademik bilgiden önce değerler eğitimini önemsemenin yakın zamanda bir çözüme kavuşturulması gerektiğini önerdi.

Son olarak, iyiliğin sadece kurumsal yapılarla değil, bireylerin de sorumluluk alması gerektiğini belirten Prof. Dr. Tarhan, “Gelişmek isteyen şirketler iyilik projeleri başlatmalı ve toplumda karşılıksız iyilik faaliyetlerini ödüllendirmelidir.” şeklinde ifadelerde bulundu.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

“`